- Giống Cây: Sầu riêng Thái Monthong
- Tuổi Cây: 5.5 - 6.5 tuổi (Trồng 01/07/2020)
- Địa điểm: Thôn Ia Sik, xã Ia Nhin, huyện Chư Păh, Gia Lai (Đất đỏ bazan)
- Lịch Canh Tác: Từ 01/09/2025 đến 30/08/2026
- Phương Pháp Kỹ Thuật: Chủ động điều khiển cơi đọt ra cùng lúc với quá trình làm bông, không dùng biện pháp "đốt đọt".
- Phương pháp bón phân gốc hiệu quả Dưới đây mình chỉ nói tổng lượng phân trong 1 giai đoạn kéo dài từ 2 - 3 tháng. Hãy chia lượng phân ra bón làm nhiều lần, 10 - 15 ngày/lần và 2 - 3 lạng/cây.
Mục tiêu: Giúp cây phục hồi nhanh sau mùa mang trái và quan trọng nhất là tạo ra 2 cơi đọt khỏe mạnh, đồng loạt trên toàn vườn.
1. Cắt Tỉa, Vệ Sinh & Xử Lý Đất (Thực hiện trong 2 tuần đầu tháng 9):
- Mục tiêu cắt tỉa: Tạo bộ tán thông thoáng, loại bỏ mầm bệnh, tập trung dinh dưỡng để phục hồi cây và chuẩn bị cho cơi đọt mới.
- Chi Tiết Các Loại Cành Cần Loại Bỏ:
- Cành mang trái: Cắt bỏ toàn bộ các cuống trái, cành nhỏ đã mang trái của vụ vừa rồi. Đây là những cành đã kiệt sức, khả năng mang trái vụ sau rất kém.
- Cành khô, cành chết: Loại bỏ hoàn toàn để tránh là nơi trú ngụ của nấm bệnh.
- Cành bị sâu bệnh: Cắt bỏ các cành có dấu hiệu bệnh xì mủ, nấm hồng, bị sâu đục thân... Cắt sâu vào phần cành khỏe khoảng 5-10cm.
- Cành mọc lộn xộn, vô hiệu:
- Cành mọc ngược vào trong thân, cạnh tranh ánh sáng.
- Cành mọc chồng chéo lên nhau.
- Cành quá yếu, cành tăm, cành mọc quá sát mặt đất (dưới 1m).
- Xử Lý Cành Bơi (Cành Vượt):
- Nhận diện: Là những cành mọc thẳng đứng từ thân chính hoặc từ các cành lớn, phát triển rất nhanh, lá to, lóng dài.
- Nguyên tắc chung: Cắt bỏ thường xuyên. Cành bơi cạnh tranh dinh dưỡng rất mạnh nhưng hiếm khi cho trái, đồng thời làm bộ tán rậm rạp, tăng nguy cơ nấm bệnh.
- Thời điểm cắt: Tốt nhất là loại bỏ ngay khi chúng còn non (dài 15-20cm), lúc này có thể dùng tay vặt bỏ dễ dàng mà không gây vết thương lớn cho cây. Việc này nên được làm định kỳ trong suốt quá trình chăm sóc.
- Trường hợp ngoại lệ (Khi nào có thể giữ lại): Chỉ giữ lại cành bơi trong trường hợp có chủ đích rõ ràng:
- Để thay thế: Nếu một cành lớn bị gãy hoặc chết, có thể chọn một cành bơi mọc gần vị trí đó, uốn cong nó ra ngoài để tạo thành một cành mang trái mới trong tương lai.
- Để tạo tán mới: Trên những cây còn tơ hoặc cần tạo thêm tầng tán, có thể giữ lại cành bơi ở vị trí mong muốn và uốn nắn nó.
- Phun rửa vườn (Sau khi cắt tỉa):
- Sản phẩm: Thuốc gốc Đồng (Coc 85, Norshield...).
- Liều lượng: Pha theo hướng dẫn trên bao bì.
- Vị trí phun: Phun ướt đẫm toàn bộ thân, cành (đặc biệt là các vết cắt) và 2 mặt lá.
- Xử lý đất:
- Rải vôi (Khuyến khích dùng vôi Dolomite): Dùng 0.5 - 1 kg / gốc với PH từ 5.8 - 6.5.
- Khuyến khích: Nên dùng vôi Dolomite là một loại vôi được sản xuất từ đá dolomite, một loại đá có chứa canxi cacbonat (CaCO₃) và magie cacbonat (MgCO₃)
- Vị trí rải: Rải đều trên mặt đất trong phạm vi hình chiếu của tán lá, từ gốc ra tới mép tán.
- Gợi ý: Trước khi rải vôi, bạn nên kiểm tra nhanh pH đất. Đất đỏ bazan thường có pH từ 5.0 - 6.5. Nếu pH đất của bạn đã ở mức lý tưởng (5.8 - 6.5), bạn có thể giảm lượng vôi xuống còn 0.5 - 1 kg/gốc hoặc chỉ sử dụng các sản phẩm hữu cơ giàu canxi (như bột vỏ trứng, phân gà xử lý) để tránh làm pH tăng quá cao đột ngột.
- Tưới thuốc nấm (Sau rải vôi 7-10 ngày):
- Sản phẩm: Thuốc đặc trị nấm rễ (chứa hoạt chất Metalaxyl, Phosphonate...).
- Liều lượng: Pha theo hướng dẫn trên bao bì.
- Vị trí tưới: Tưới đều dung dịch đã pha quanh vùng gốc, trong phạm vi khoảng 1-1.5m tính từ gốc cây ra.
- Rải vôi (Khuyến khích dùng vôi Dolomite): Dùng 0.5 - 1 kg / gốc với PH từ 5.8 - 6.5.
2. Thúc Cơi Đọt 1 (Thực hiện cuối tháng 9):
- Bón gốc:
- Liều lượng/gốc: 20-25 kg phân chuồng hoai mục (hoặc 8-10 kg hữu cơ công nghiệp) + 200g nấm Trichoderma + 2 kg NPK 20-20-15 + 0.5 kg Humic Acid.
- Gợi ý Tối ưu Chi phí & Hiệu quả: Chia lượng hữu cơ công nghiệp này ra làm 2-3 lần bón trong giai đoạn tạo cơi 1. Ví dụ: Lần 1 bón 4kg hữu cơ + NPK 20-20-15. Sau đó 20-25 ngày, khi đọt bắt đầu mở lá, bón thêm 4kg hữu cơ còn lại. Việc này giúp cung cấp dinh dưỡng trải đều, giúp rễ hấp thu hiệu quả hơn và giảm thất thoát.
- Vị trí bón: Cuốc rãnh nông (sâu 15-20cm) theo mép tán lá, rải đều phân vào rãnh rồi lấp đất lại.
- Tưới nước: Ngay sau khi bón, tưới đẫm khoảng 150-200 lít/gốc để hòa tan phân.
- Phun lá & Bảo vệ (Khi đọt nhú, phun định kỳ 7-10 ngày/lần):
- Pha cho phuy 200 lít: 250ml Amino Acid + 250g NPK 30-10-10 + Gói thuốc trừ rầy xanh, nhện đỏ (pha theo liều lượng trên bao bì).
- Vị trí phun: Phun ướt đẫm cả 2 mặt lá, đặc biệt tập trung vào các chồi đọt non.
3. Làm Cơi Đọt 2 - Cơi Quyết Định (Thực hiện tháng 11 - 12):
- Biểu hiện cây: Cơi đọt 1 đã già, lá xanh đậm, cứng cáp trên toàn vườn.
- Hành động: Mọi thao tác phải được thực hiện đồng loạt cho cả vườn trong 1-2 ngày.
- Bón gốc: Bón 1.5 kg NPK 16-16-16/gốc. Vị trí bón: Rải đều trên mặt đất dưới tán lá (không cần cuốc rãnh sâu như lần 1).
- Phun lá & Bảo vệ: Quy trình, liều lượng và vị trí phun tương tự như chăm sóc cơi đọt 1.
Mục tiêu: Kích thích toàn bộ vườn ra mầm hoa tập trung, sau đó chủ động kéo một cơi đọt mới.
1. Tạo Mầm Hoa (Thực hiện giữa - cuối tháng 1):
- Biểu hiện cây: 90% cây trong vườn có cơi đọt cuối cùng đã già đều.
- Bón gốc (Trước siết nước):
- Liều lượng/gốc: Trộn đều 3-4 kg Super Lân + 1 kg Kali Sunphat (K₂SO₄). GIAI ĐOẠN NÀY KHÔNG CẦN CHIA RA LÀM NHIỀU LẦN BÓN
- Vị trí bón: Rải đều trên mặt đất dưới tán lá.
- Tưới nước: Tưới đẫm 1-2 lần (100-150 lít/gốc) trong tuần tiếp theo để cây hấp thụ.
- Phun lá (Sau bón gốc 7 ngày, phun 2 lần cách nhau 7-10 ngày):
- Pha cho phuy 200 lít: 1 kg MKP (0-52-34) + 0.5 kg NPK 10-60-10.
- Vị trí phun: Phun ướt đẫm toàn bộ tán lá, cả mặt trên và mặt dưới.
2. Siết Nước (Thực hiện tháng 2):
- Hành động: Sau lần phun lá cuối cùng 5-7 ngày, NGƯNG TƯỚI NƯỚC TOÀN BỘ VƯỜN trong 10-20 ngày.
- Xử lý khi gặp mưa: Ngay sau mưa, phun MKP (1.5 kg/200L) lên tán lá để "khằn" cây lại.
3. Kích Bật Mắt Cua & Kéo Đọt (Thực hiện cuối tháng 2 - đầu tháng 3):
- Biểu hiện hành động: Chờ đến khi 70-80% cây trong vườn đã nhú mắt cua sáng, dài 2-3cm.
- Gợi ý Quản lý: Để đảm bảo sự đồng đều, trước khi quyết định tưới đồng loạt, bạn nên đi kiểm tra ngẫu nhiên ở nhiều khu vực trong vườn (đất cao, đất trũng). Nếu vườn có sự chênh lệch, có thể tưới nhử trước cho những cây ra mắt cua chậm hơn khoảng 2-3 ngày so với phần còn lại của vườn.
- Hành động đồng loạt:
- Tưới nhử: Tưới lại cho toàn vườn, lần đầu 50-60 lít/gốc và tăng dần nước cho những lần tới.
- Kích đọt - Gốc (Sau tưới 2-3 ngày):
- Liều lượng/gốc: Hòa 0.5 kg NPK 30-10-10 + 200ml Humic Acid đậm đặc với nước.
- Vị trí tưới: Tưới đều quanh vùng gốc.
- Kích đọt - Lá (Phun ngay sau tưới gốc):
- Pha cho phuy 200 lít: 250g NPK 30-10-10 + 250ml Amino Acid + 10-15 ml GA3 (Lưu ý: GA3 là chất điều hòa sinh trưởng mạnh, tuyệt đối không tăng liều) + Gói thuốc trừ rầy (pha theo liều lượng trên bao bì).
- Về GA3 Chỉ phun GA3 khi mắt cua đã sáng và dài rõ ràng (2-3cm). Nếu phun quá sớm khi mắt cua còn tối, nhỏ, có nguy cơ mắt cua sẽ bị "điếc" hoặc phát triển thành chồi lá.
- Vị trí phun: Phun ướt đẫm tán lá, tập trung vào các đỉnh chồi non.
Mục tiêu: Tập trung dinh dưỡng nuôi những chùm hoa chất lượng nhất, loại bỏ hoa xấu và cân bằng sự phát triển giữa hoa và đọt non.
1. Tỉa Bông (Thực hiện khi chùm hoa ra dài 5-8cm, thấy rõ từng nụ hoa):
- Nguyên tắc tỉa:
- Vị trí: Giữ lại các chùm hoa ở vị trí đầu cành và giữa cành (cành cấp 1, cấp 2) khỏe mạnh. Loại bỏ các chùm hoa mọc quá sát thân, ở đầu ngọn cành yếu, hoặc những nơi khó phát triển thành trái.
- Chất lượng: Tỉa bỏ những chùm hoa dị dạng, hoa ra quá muộn, ốm yếu, bị sâu bệnh.
- Mật độ: Mỗi vị trí chỉ nên giữ lại 1-2 chùm hoa khỏe mạnh nhất, khoảng cách giữa các chùm hoa trên cùng một cành khoảng 20-25cm.
- Dụng cụ: Dùng kéo sắc, sạch để cắt, tránh làm tổn thương cành.
2. Chăm sóc kép (Phun định kỳ 7-10 ngày sau khi tỉa bông):
- Dưỡng hoa + Dưỡng đọt:
- Pha cho phuy 200 lít:
- 300g NPK 20-20-20 (Cung cấp dinh dưỡng đa lượng cân bằng).
- 250ml Canxi-Bo (Giúp cuống hoa dai, tăng thụ phấn).
- 200g Magie Sulphate (MgSO₄) (Giúp lá xanh dày, tăng quang hợp).
- 1 gói Vi lượng Combi (loại 50g, có chứa Kẽm - Zn) (Bổ sung Kẽm và các vi lượng thiết yếu khác).
- Gói thuốc trừ rầy loại mát (ít gây nóng bông như các hoạt chất Imidacloprid, Thiamethoxam...) pha theo liều lượng trên bao bì.
- Gói thuốc trị thán thư (nếu cần thiết, pha theo liều lượng trên bao bì).
- Vị trí phun: Phun ướt đều toàn bộ tán lá, đọt non và các chùm hoa đã tỉa chọn. Phun vào lúc sáng sớm hoặc chiều mát..
- Gợi ý Bổ sung: Trong giai đoạn này, có thể bổ sung thêm Magie (Mg) qua lá (phun Magie Sulphate) hoặc bón gốc (dùng phân NPK có thành phần Mg hoặc bón Dolomite từ giai đoạn cải tạo đất). Magie là nhân của diệp lục, giúp bộ lá quang hợp mạnh để nuôi cả đọt và hoa, hạn chế cạnh tranh dinh dưỡng.
- Tưới nước: Giữ ẩm đều đặn, không để đất quá khô hay quá ướt. 100-120 lít/gốc, 2-3 ngày/lần tùy điều kiện thời tiết.
Khi pha chung nhiều loại phân bón lá, đặc biệt là khi có cả Canxi (Ca) và gốc Sunphat (SO₄) (từ Magie Sunphat), bạn phải tuân thủ đúng thứ tự để tránh hiện tượng kết tủa, làm mất tác dụng của phân bón.
Nguyên nhân: Canxi trong Canxi-Bo có thể phản ứng với gốc Sunphat (SO₄) trong Magie Sunphat, gây ra hiện tượng kết tủa Canxi Sunphat (CaSO₄ - thạch cao), có dạng vón cục trắng như sữa hoặc lợn cợn như vôi. Khi đã kết tủa, cây không thể hấp thu được.
Quy trình pha chuẩn để tránh kết tủa:
- Đổ khoảng 100-150 lít nước sạch vào phuy (nửa hoặc 2/3 phuy).
- Hòa tan các loại phân dạng bột trước, lần lượt từng loại một:
- Bước 1: Cho Magie Sunphat (MgSO₄) vào trước, khuấy đều cho tan hoàn toàn.
- Bước 2: Cho NPK 20-20-20 vào, khuấy đều cho tan hoàn toàn.
- Bước 3: Cho Vi lượng Combi vào, khuấy đều.
- Hòa tan các loại phân dạng lỏng sau:
- Bước 4: Cho Canxi-Bo vào phuy đã có dung dịch phân bón bột loãng. Việc pha loãng các thành phần trước khi cho chúng gặp nhau sẽ giảm thiểu tối đa nguy cơ kết tủa.
- Thêm thuốc BVTV cuối cùng:
- Bước 5: Cho gói thuốc trừ rầy vào.
- Bước 6: Thêm nước sạch cho đủ 200 lít và khuấy đều lần cuối trước khi phun.
Mục tiêu: Tăng tỉ lệ đậu trái, chọn lọc những trái đẹp nhất để nuôi, giúp trái lớn nhanh, đạt chuẩn về trọng lượng, hình dáng và chất lượng cơm.
1. Giai đoạn xổ nhụy (Cuối tháng 4):
-
Biểu hiện lý tưởng: Hoa nở rộ cũng là lúc cơi đọt đã chuyển sang màu xanh lụa/bánh tẻ.
-
Hành động: Ngưng mọi hoạt động phun xịt trong 5-7 ngày để bảo vệ quá trình thụ phấn.
-
Thụ phấn: Chủ động thụ phấn bổ sung từ 18h00 đến 21h00 (6 giờ đến 9 giờ tối). Đây là lúc hoa nở rộ nhất, bao phấn đã nứt ra để tung phấn, và đầu nhụy cái đang tiết ra chất dịch dính bóng loáng để sẵn sàng tiếp nhận hạt phấn.
-
Việc ngưng tưới nước trong giai đoạn xổ nhụy là một sai lầm phổ biến và cực kỳ nguy hiểm.
-
Tại sao KHÔNG được ngưng tưới nước?
- Cây Cần Năng Lượng: Quá trình nở hoa, tung phấn và thụ tinh tiêu tốn rất nhiều năng lượng và nước của cây. Ngưng nước lúc này sẽ làm cây bị sốc, suy kiệt.
- Gây Rụng Hoa Hàng Loạt: Mất nước đột ngột sẽ khiến cây ưu tiên cứu thân, cành và sẽ tự động "hy sinh" những bộ phận tiêu tốn nhiều dinh dưỡng nhất là hoa. Tầng rời ở cuống hoa sẽ hình thành rất nhanh và gây rụng hàng loạt.
- Giảm Sức Sống Hạt Phấn: Môi trường quá khô cũng làm giảm sức sống của hạt phấn và làm khô đầu nhụy cái, khiến quá trình thụ tinh gặp khó khăn.
-
Vậy phải tưới nước như thế nào cho đúng?
- Nguyên tắc VÀNG: Duy trì độ ẩm ổn định, không để đất khô, cũng không tưới đẫm gây sốc nước.
- Hành động cụ thể:
- Tưới với lượng nước vừa phải, chỉ đủ để giữ ẩm cho vùng rễ. Có thể giảm lượng nước xuống còn 50-70% so với giai đoạn dưỡng bông.
- Tưới nhẹ nhàng vào sáng sớm hoặc chiều mát. Tránh tưới vào buổi trưa nắng gắt hoặc buổi tối (thời điểm hoa đang nở).
- Tuyệt đối không tưới đẫm, không để nước ngập quanh gốc. Sự thay đổi độ ẩm đột ngột cũng là nguyên nhân gây sốc và rụng hoa.
2. Tỉa Trái (Quan trọng - Thực hiện 2-3 lần):
- Gợi ý Để dễ quản lý, bạn có thể đánh dấu số trái dự kiến trên mỗi cây (dựa vào sức khỏe) và trong quá trình tỉa, cố gắng bám sát con số đó. Cây 6 năm tuổi, khỏe mạnh, bộ lá sung túc có thể mang 60-80 trái. Cây trung bình thì 50-60 trái là hợp lý.
- Lần 1 (Sau xổ nhụy 2-3 tuần, trái bằng ngón tay cái):
- Mục tiêu: Loại bỏ sơ bộ những trái không có khả năng phát triển.
- Hành động: Tỉa bỏ những trái méo mó, dị dạng, cuống nhỏ, bị sâu bệnh chích hút, những trái đậu quá dày trong một chùm.
- Lần 2 (Sau xổ nhụy 4-5 tuần, trái bằng quả trứng gà):
- Mục tiêu: Tuyển chọn lần cuối để định hình số lượng trái chính thức trên cây.
- Hành động: Chọn giữ lại những trái tròn đều, da xanh, gai nở, cuống to khỏe, phân bổ đều trên cành. Số lượng trái giữ lại phụ thuộc vào sức khỏe và tuổi của cây (cây 6 năm tuổi có thể để từ 50-70 trái tùy sức cây).
3. Bón Phân Nuôi Trái (chia 3 lần):
- Vị trí bón cho cả 3 lần: Rải đều phân trên mặt đất trong phạm vi tán lá và tưới nước ngay sau đó.
- Lần 1 (Ngay sau khi tỉa trái lần 2): Bón 1.5 kg NPK 16-16-16/gốc.
- Lần 2 (Tháng 6 - Trái đạt 1-1.5kg): Bón 1.5 - 2 kg NPK 12-12-17+TE/gốc.
- Ghi chú: Ở lần bón thứ 2 (NPK 12-12-17+TE), nên ưu tiên các dòng phân bón có bổ sung Canxi và Magie để giúp trái lớn nhanh, vỏ cứng, hạn chế nứt trái và sượng cơm.
- Lần 3 (Đầu tháng 7 - Trước thu hoạch 45-50 ngày): Bón 1.5 - 2 kg Kali Sunphat (K₂SO₄)/gốc.
4. Chăm sóc bổ sung & Hoàn thiện:
- Phun lá (Định kỳ 15 ngày/lần, từ tháng 5 đến trước thu hoạch 1 tháng):
- Pha cho phuy 200 lít: 250ml Canxi-Bo.
- Vị trí phun: Phun đều lên tán lá và chùm trái để chống nứt trái.
- Bảo vệ trái: Phun ngừa sâu đục trái, rệp sáp theo liều lượng khuyến cáo.
- Ngưng xử lý (Từ giữa tháng 8):
- Ngưng hoàn toàn thuốc BVTV trước thu hoạch tối thiểu 20 ngày.
- NGƯNG TƯỚI NƯỚC trước thu hoạch 10-15 ngày.
QUẢN LÝ BỀN VỮNG
- Luân phiên thuốc BVTV: Nên có danh sách các hoạt chất thuốc trừ rầy, nhện, nấm... và luân phiên sử dụng để tránh tình trạng sâu bệnh kháng thuốc.
- Sức khỏe đất: Tiếp tục duy trì việc sử dụng Trichoderma và Humic Acid hàng năm. Đây là khoản đầu tư cho sức khỏe lâu dài của vườn cây, giúp bộ rễ khỏe mạnh, kháng bệnh tốt hơn.
- Quản lý nước: Nên kết hợp quan sát thực tế độ ẩm đất và biểu hiện của cây để điều chỉnh lượng nước tưới cho phù hợp, đặc biệt là vào mùa khô.